<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X26n0571"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 571 般若心经註解</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 571 般若心经註解</title> <author>淸 敬止撰</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">571</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">般若心经註解</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-01T10:23:10"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X26.0571.0944c" n="0944c"/> <lb ed="X" n="0944c01"/> <lb ed="X" n="0944c02"/><cb:docNumber>No. 571</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0944c03"/><lb ed="R092" n="0984a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>般若波罗蜜多心经註解</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0944c04"/> <lb ed="X" n="0944c05"/><lb ed="R092" n="0984a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0944c0501"><persName>世尊</persName>在<name role="" type="person">灵鹫山</name>中。入甚深光明宣说正法三摩提。 <lb ed="X" n="0944c06"/><lb ed="R092" n="0984a03"/>舍利子白观自在菩萨言。若有人欲修甚深般若 <lb ed="X" n="0944c07"/><lb ed="R092" n="0984a04"/>法门。当云何修学。观自在遂说此经。即<persName>佛</persName>说大般 <lb ed="X" n="0944c08"/><lb ed="R092" n="0984a05"/>若精要。传至中华。今从<name role="" type="person">玄奘</name>所译。般若者智慧也。 <lb ed="X" n="0944c09"/><lb ed="R092" n="0984a06"/>波罗蜜多者。华言到彼岸。众生由迷慧性。居生死 <lb ed="X" n="0944c10"/><lb ed="R092" n="0984a07"/>曰此岸。菩萨因修般若。悟慧性到涅槃。曰彼岸。心 <lb ed="X" n="0944c11"/><lb ed="R092" n="0984a08"/>者般若心也。此般若心。人人本具。说此经者。欲令 <lb ed="X" n="0944c12"/><lb ed="R092" n="0984a09"/>众生。断除妄心。显发本性故也。经者法也常也。经 <lb ed="X" n="0944c13"/><lb ed="R092" n="0984a10"/>路也。此经以单法为名。实相为体。观照为宗。度苦 <lb ed="X" n="0944c14"/><lb ed="R092" n="0984a11"/>为用。大乘为教相。此五者。经中所说之旨也。单法 <lb ed="X" n="0944c15"/><lb ed="R092" n="0984a12"/>者。即般若波罗蜜多也。实相者。即诸法空相也。观 <lb ed="X" n="0944c16"/><lb ed="R092" n="0984a13"/>照者。即照见五蕴皆空妄也。度苦者。即度一切业 <lb ed="X" n="0944c17"/><lb ed="R092" n="0984a14"/>报苦厄也。大乘者。即菩萨所行甚深般若也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944c18"/><lb ed="R092" n="0984a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0944c1801">观自在菩萨行深般若波罗蜜多时。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944c19"/><lb ed="R092" n="0984a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0944c1901">观自在。能修般若之菩萨也。般若波罗蜜多者。菩 <lb ed="X" n="0944c20"/><lb ed="R092" n="0984a17"/>萨所修之法也。菩萨因修般若。观慧照了。自心淸 <lb ed="X" n="0944c21"/><lb ed="R092" n="0984a18"/>净。圆融无碍。故称自在。此自行也。复念世间受苦 <lb ed="X" n="0944c22"/><lb ed="R092" n="0984b01"/>众生。令其修习此法。改恶迁善。離苦得乐。无不自 <lb ed="X" n="0944c23"/><lb ed="R092" n="0984b02"/>在。此化他也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944c24"/><lb ed="R092" n="0984b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0944c2401">照见五蕴皆空。度一切苦厄。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X26.0571.0945a" n="0945a"/> <lb ed="X" n="0945a01"/><lb ed="R092" n="0984b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0945a0101">照者观也。五蕴者。色受想行识也。蕴者积聚也。谓 <lb ed="X" n="0945a02"/><lb ed="R092" n="0984b05"/>日积月纍。妄想众恶。藏于性内为蕴。空者真空也。 <lb ed="X" n="0945a03"/><lb ed="R092" n="0984b06"/>色者色身也。即人身也。受者领纳也。想者思想也。 <lb ed="X" n="0945a04"/><lb ed="R092" n="0984b07"/>行者造作也。谓造作诸恶也。识者分别也。谓分别 <lb ed="X" n="0945a05"/><lb ed="R092" n="0984b08"/>一切境界好醜也。识即心王。受想行是心所。度者 <lb ed="X" n="0945a06"/><lb ed="R092" n="0984b09"/>度脱也。一切苦厄者。世间业报众苦厄也。菩萨由 <lb ed="X" n="0945a07"/><lb ed="R092" n="0984b10"/>观照五蕴空寂。離生死苦。复愍在迷众生。顚倒妄 <lb ed="X" n="0945a08"/><lb ed="R092" n="0984b11"/>想。悖理乱常。不忠不孝。十恶五逆。致受众苦。说此 <lb ed="X" n="0945a09"/><lb ed="R092" n="0984b12"/>法门。令其修习。皆得解脱也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945a10"/><lb ed="R092" n="0984b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0945a1001">舍利子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945a11"/><lb ed="R092" n="0984b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0945a1101"><persName>佛</persName>之弟子。智慧第一。因其为众请问。故呼其名而 <lb ed="X" n="0945a12"/><lb ed="R092" n="0984b15"/>告之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945a13"/><lb ed="R092" n="0984b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0945a1301">色不异空。空不异色。色即是空。空即是色。受想行识。 <lb ed="X" n="0945a14"/><lb ed="R092" n="0984b17"/>亦复如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945a15"/><lb ed="R092" n="0984b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0945a1501">色即四大幻色身也。空乃般若真空性也。众生由 <lb ed="X" n="0945a16"/><lb ed="R092" n="0985a01"/>迷真空性体。而受幻色妄身。譬如水之成冰。坚固 <lb ed="X" n="0945a17"/><lb ed="R092" n="0985a02"/>无用。菩萨由修般若。观慧照了。幻色即是真空法 <lb ed="X" n="0945a18"/><lb ed="R092" n="0985a03"/>体。犹如融冰为水也。然色之与空。其体无二。故曰 <lb ed="X" n="0945a19"/><lb ed="R092" n="0985a04"/>色不异空。空不异色。如冰不异水。水不异冰。复恐 <lb ed="X" n="0945a20"/><lb ed="R092" n="0985a05"/>钝根众生不明了。犹存色空之见不忘。故曰色即 <lb ed="X" n="0945a21"/><lb ed="R092" n="0985a06"/>是空。空即是色。如冰即是水。水即是冰。若受若想 <lb ed="X" n="0945a22"/><lb ed="R092" n="0985a07"/>若行若识。莫不皆然。此一经之要。般若之心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945a23"/><lb ed="R092" n="0985a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0945a2301">舍利子。是诸法空相。不生不灭。不垢不净。不增不减。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945a24"/><lb ed="R092" n="0985a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0945a2401">诸法者。指前五蕴也。空相者。即真空实相也。菩萨 <pb ed="X" xml:id="X26.0571.0945b" n="0945b"/> <lb ed="X" n="0945b01"/><lb ed="R092" n="0985a10"/>复告舍利子云。既了诸法当体。即是真空实相。实 <lb ed="X" n="0945b02"/><lb ed="R092" n="0985a11"/>相之体。本无生灭。既无生灭。岂有垢净。既无垢净。 <lb ed="X" n="0945b03"/><lb ed="R092" n="0985a12"/>岂有增减乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945b04"/><lb ed="R092" n="0985a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0945b0401">是故空中无色。无受想行识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945b05"/><lb ed="R092" n="0985a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0945b0501">此真空实相之中。既不可以生灭垢净增减求之。 <lb ed="X" n="0945b06"/><lb ed="R092" n="0985a15"/>故总结云。无色无受想行识无即空也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945b07"/><lb ed="R092" n="0985a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0945b0701">无眼耳鼻舌身意。无色声香味触法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945b08"/><lb ed="R092" n="0985a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0945b0801">真空实相之中。既无五蕴。亦无六根六尘。此空十 <lb ed="X" n="0945b09"/><lb ed="R092" n="0985a18"/>二入也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945b10"/><lb ed="R092" n="0985b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0945b1001">无眼界乃至无意识界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945b11"/><lb ed="R092" n="0985b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0945b1101">既无十二入。亦无十八界。十八界者。六根六尘六 <lb ed="X" n="0945b12"/><lb ed="R092" n="0985b03"/>识也。有六根对六尘。成六识也。五蕴十二入十八 <lb ed="X" n="0945b13"/><lb ed="R092" n="0985b04"/>界。不出色心二法。为迷心重者。说为五蕴。为迷色 <lb ed="X" n="0945b14"/><lb ed="R092" n="0985b05"/>重者。说为十二入。为色心俱迷者。说为十八界。以 <lb ed="X" n="0945b15"/><lb ed="R092" n="0985b06"/>上三科修学之人。随人根器。但修一科。即能悟人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945b16"/><lb ed="R092" n="0985b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0945b1601">无无明亦无无明尽。乃至无老死亦无老死尽。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945b17"/><lb ed="R092" n="0985b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0945b1701">此空十二因缘也。无明者痴暗也。谓于本性。无所 <lb ed="X" n="0945b18"/><lb ed="R092" n="0985b09"/>明了。非瞢然无知。乃违理强觉之谓也。无无明等 <lb ed="X" n="0945b19"/><lb ed="R092" n="0985b10"/>者。菩萨以般若智。观此无明。其性本空。无生灭相。 <lb ed="X" n="0945b20"/><lb ed="R092" n="0985b11"/>故云无无明亦无无明尽也。无老死亦无老死尽 <lb ed="X" n="0945b21"/><lb ed="R092" n="0985b12"/>者。義与前同。生相者。无明缘行。乃至生缘老死是 <lb ed="X" n="0945b22"/><lb ed="R092" n="0985b13"/>也。灭相者。无明灭则行灭。乃至生灭则老死灭是 <lb ed="X" n="0945b23"/><lb ed="R092" n="0985b14"/>也。此十二因缘。亦名十二有支。生从无明生。则一 <lb ed="X" n="0945b24"/><lb ed="R092" n="0985b15"/>切生。灭从无明灭。则一切灭。若无无明种子。根茎 <pb ed="X" xml:id="X26.0571.0945c" n="0945c"/> <lb ed="X" n="0945c01"/><lb ed="R092" n="0985b16"/>何来。因此十二因缘。妄想生灭。缠缚自性。受苦无 <lb ed="X" n="0945c02"/><lb ed="R092" n="0985b17"/>有休息。头名无明。亦名烦恼。亦名种子。二名行。谓 <lb ed="X" n="0945c03"/><lb ed="R092" n="0985b18"/>造作诸业。此二支前世所作。恶业种子也。三名识。 <lb ed="X" n="0945c04"/><lb ed="R092" n="0986a01"/>谓起妄念。初托母胎也。四名名色。从托胎後。渐生 <lb ed="X" n="0945c05"/><lb ed="R092" n="0986a02"/>诸形相也。五名六入。于胎中成六根。而通窍也。六 <lb ed="X" n="0945c06"/><lb ed="R092" n="0986a03"/>名触。谓出胎後六根。对六尘而生喜好也。七名受。 <lb ed="X" n="0945c07"/><lb ed="R092" n="0986a04"/>谓领纳世间好恶等事也。此五支现在所受之果 <lb ed="X" n="0945c08"/><lb ed="R092" n="0986a05"/>也。八名爱。谓贪染世间五欲等事也。九名取。谓于 <lb ed="X" n="0945c09"/><lb ed="R092" n="0986a06"/>诸境好醜。生取著心也。十名有。谓作恶业。造有漏 <lb ed="X" n="0945c10"/><lb ed="R092" n="0986a07"/>之因。能招来世之果。此三支现世所作之恶因也。 <lb ed="X" n="0945c11"/><lb ed="R092" n="0986a08"/>十一名生。谓受来生五蕴之身也。十二名老死。谓 <lb ed="X" n="0945c12"/><lb ed="R092" n="0986a09"/>来世之身。既老而死。此二支来世当受之果也。盖 <lb ed="X" n="0945c13"/><lb ed="R092" n="0986a10"/>此十二因缘。赅通三世因果。何见人生祸福。<anchor xml:id="nkr_note_add_0945c1301" n="0945c1301"/><anchor xml:id="beg0945c1301" n="0945c1301"/>已<anchor xml:id="end0945c1301"/>定 <lb ed="X" n="0945c14"/><lb ed="R092" n="0986a11"/>此善恶因缘。不肯修行。妄求富贵安乐。何益不造。 <lb ed="X" n="0945c15"/><lb ed="R092" n="0986a12"/>无业无缚。即得淸净法身。若造恶业。辗转因依。如 <lb ed="X" n="0945c16"/><lb ed="R092" n="0986a13"/>轮旋转。无有休息。一切众生。迷而不知。良可悲也。 <lb ed="X" n="0945c17"/><lb ed="R092" n="0986a14"/>故菩萨说此心经。劝诱于人。依而行之。可出苦轮。 <lb ed="X" n="0945c18"/><lb ed="R092" n="0986a15"/>此本缘觉之人。所观之境。大乘菩萨。彻照此境。皆 <lb ed="X" n="0945c19"/><lb ed="R092" n="0986a16"/>无实性。故云无也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945c20"/><lb ed="R092" n="0986a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0945c2001">无苦集灭道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945c21"/><lb ed="R092" n="0986a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0945c2101">无苦集灭道者。观四谛淸净也。苦即生死苦果。集 <lb ed="X" n="0945c22"/><lb ed="R092" n="0986b01"/>是惑业苦因。此二者世间之法也。灭即涅槃乐果。 <lb ed="X" n="0945c23"/><lb ed="R092" n="0986b02"/>道即道品乐因。此二者出世之法也。说此四谛者。 <lb ed="X" n="0945c24"/><lb ed="R092" n="0986b03"/>令众生知苦断集慕灭修道。離苦得乐也。此本声 <pb ed="X" xml:id="X26.0571.0946a" n="0946a"/> <lb ed="X" n="0946a01"/><lb ed="R092" n="0986b04"/>闻之人所观之境。大乘菩萨照了此境。当体空寂。 <lb ed="X" n="0946a02"/><lb ed="R092" n="0986b05"/>故云无也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946a03"/><lb ed="R092" n="0986b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0946a0301">无智亦无得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946a04"/><lb ed="R092" n="0986b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0946a0401">智般若之智也。菩萨以智照境。既无五蕴及四谛 <lb ed="X" n="0946a05"/><lb ed="R092" n="0986b08"/>诸法。即人法皆空。智境俱泯。如病去药忘。故云无 <lb ed="X" n="0946a06"/><lb ed="R092" n="0986b09"/>智亦无得也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946a07"/><lb ed="R092" n="0986b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0946a0701">以无所得故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946a08"/><lb ed="R092" n="0986b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0946a0801">此结前起後之言。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946a09"/><lb ed="R092" n="0986b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0946a0901">菩提萨埵。依般若波罗蜜多故。心无罣碍。无罣碍故。 <lb ed="X" n="0946a10"/><lb ed="R092" n="0986b13"/>无有恐怖。远離顚倒梦想。究竟涅槃。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946a11"/><lb ed="R092" n="0986b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0946a1101">菩提萨埵者。能依之人也。般若波罗蜜多者。所依 <lb ed="X" n="0946a12"/><lb ed="R092" n="0986b15"/>之法也。菩萨之人。依此法门修学。功成理显。故得 <lb ed="X" n="0946a13"/><lb ed="R092" n="0986b16"/>心无业缚。因无业缚。故无生死恐怖。既无生死恐 <lb ed="X" n="0946a14"/><lb ed="R092" n="0986b17"/>怖。则无顚倒烦恼。此三障既空。三德乃显。故云究 <lb ed="X" n="0946a15"/><lb ed="R092" n="0986b18"/>竟涅槃。涅槃者。华言大灭度。大即法身。灭即解脱。 <lb ed="X" n="0946a16"/><lb ed="R092" n="0987a01"/>度即般若。此三德非别有即三障。是迷即三障。悟 <lb ed="X" n="0946a17"/><lb ed="R092" n="0987a02"/>即三德。所谓生死即法身。烦恼即般若。结业即解 <lb ed="X" n="0946a18"/><lb ed="R092" n="0987a03"/>脱。然虽障即是德。自非般若之功德不能显。譬如 <lb ed="X" n="0946a19"/><lb ed="R092" n="0987a04"/>磨镜垢尽明现。斯之谓也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946a20"/><lb ed="R092" n="0987a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0946a2001">三世诸<persName>佛</persName>。依般若波罗蜜多故。得阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0946a21"/><lb ed="R092" n="0987a06"/>菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946a22"/><lb ed="R092" n="0987a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0946a2201">三世过去未来现在也。阿耨多罗三藐三菩提者。 <lb ed="X" n="0946a23"/><lb ed="R092" n="0987a08"/>华言无上正<persName>等正觉</persName>。此言非唯菩萨如此修证一 <lb ed="X" n="0946a24"/><lb ed="R092" n="0987a09"/>切诸<persName>佛</persName>。莫不皆修般若。得成正觉。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X26.0571.0946b" n="0946b"/> <lb ed="X" n="0946b01"/><lb ed="R092" n="0987a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0946b0101">故知般若波罗蜜多。是大神咒。是大明咒。是无上咒。 <lb ed="X" n="0946b02"/><lb ed="R092" n="0987a11"/>是无等等咒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946b03"/><lb ed="R092" n="0987a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0946b0301">前是显说般若。後是密说般若。然既显说。而又密 <lb ed="X" n="0946b04"/><lb ed="R092" n="0987a13"/>说者何。良以。众生根器不同。所入有异。曰神咒者。 <lb ed="X" n="0946b05"/><lb ed="R092" n="0987a14"/>盖言般若功用。能破魔障。名大神咒。能灭痴暗。名 <lb ed="X" n="0946b06"/><lb ed="R092" n="0987a15"/>大明咒。能显至理。名无上咒。极妙觉果。无与等者。 <lb ed="X" n="0946b07"/><lb ed="R092" n="0987a16"/>名无等等咒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946b08"/><lb ed="R092" n="0987a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0946b0801">能除一切苦真实不虚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946b09"/><lb ed="R092" n="0987a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0946b0901">此结般若功用廣大。除苦得乐。决定无疑。令诸众 <lb ed="X" n="0946b10"/><lb ed="R092" n="0987b01"/>生信受奉行也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946b11"/><lb ed="R092" n="0987b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0946b1101">故说般若波罗蜜多咒。即说咒曰。</p> <lb ed="X" n="0946b12"/><lb ed="R092" n="0987b03"/><p cb:type="dharani" xml:id="pX26p0946b1201">揭谛揭谛 波罗揭谛 波罗僧揭谛 菩提萨婆 <lb ed="X" n="0946b13"/><lb ed="R092" n="0987b04"/>诃</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0945c1301" to="#end0945c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0945c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0945c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>